Hirosima and the bomb of information / Emy Ntourou

Από την εφημερίδα Documento:

Στις 6 Αυγούστου 1945, δεκαπέντε λεπτά μετά τις οκτώ το πρωί, η ατομική βόμβαέλαμψε στον ουρανό της Χιροσίμα. Η ρίψη έγινε με εντολή του προέδρου των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν. «Ο πατήρ Τανιμότο, κάνοντας τέσσερα ή πέντε βήματα, χώθηκε ανάμεσα σε δύο μεγάλους βράχους στον κήπο. Κρατήθηκε πολύ σφιχτά από τον έναν από αυτούς. Καθώς πίεζε το πρόσωπό του στον βράχο, δεν είδε τι συνέβη. Ενιωσε μια ξαφνική ώση και στη συνέχεια θραύσματα και κομμάτια γυαλιών, ξύλου και κεραμιδιών έπεσαν πάνω του. Δεν άκουσε καμία βουή. Σχεδόν κανένας στη Χιροσίμα δεν θυμάται να άκουσε οποιονδήποτε θόρυβο από τη βόμβα» γράφει ο Τζον Χέρσι στο κείμενο που παρέδωσε έναν χρόνο μετά στον «New Yorker».

Προσωπικά βιώματα

Η «Χιροσίμα» του Αμερικανού δημοσιογράφου κάλυψε όλες τις σελίδες του τεύχους της 31ης Αυγούστου 1946, παρότι η αρχική ιδέα ήταν να δημοσιευτεί σε τέσσερα μέρη. Το έργο που θεωρήθηκε στην εποχή του η επιτομή της αντιπολεμικής λογοτεχνίας έχει έως σήμερα ιδιαίτερη αξία καθώς, όπως σημειώνει ο Νόαμ Τσόμσκι, καταγράφει «την ιστορία από τη σκοπιά των θυμάτων, όχι των δημιουργών της βίας».

Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ Χέρσι δεν αφηγείται όσα συνέβησαν με τον τυπικό δημοσιογραφικό τρόπο της εποχής. Δεν βασίστηκε δηλαδή μόνο στις επίσημες ανακοινώσεις αλλά συγκέντρωσε μαρτυρίες από τα θύματα, ενώ στην αφήγηση συγκέρασε τη δημοσιογραφία με τη λογοτεχνία. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα δείγματα της Νέας Δημοσιογραφίας την οποία λίγες δεκαετίες μετά θα κοσμούσαν έργα όπως το «Εν ψυχρώ» του Τρούμαν Καπότε αλλά και γραπτά του Νόρμαν Μέιλερ και της Τζόαν Ντίντιον.

Το κείμενο που έγινε βιβλίο δύο μήνες μετά την κυκλοφορία του περιοδικού αφορά τις ιστορίες έξι επιζώντων της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα. Μέσα από τα προσωπικά τους βιώματα που διασταυρώνονται ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη μια από τις πιο αιματοβαμμένες ιστορίες του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου που ακόμη στοιχειώνει τη συλλογική μνήμη.

Ανεπούλωτες πληγές

Η «Χιροσίμα» θεωρείται ότι άλλαξε για πάντα την αμερικανική αντίληψη για την ατομική βόμβα. Προφανώς και ο Χέρσι δεν ήταν ο μόνος ή ο πρώτος που έγραψε για όσα συνέβησαν εκεί (τρεις μέρες μετά η ιστορία επαναλήφθηκε στο Ναγκασάκι). Ωστόσο μέσα από την αλογόκριτη αφήγηση των προσωπικών ιστοριών των θυμάτων κατάφερε να κάνει τους αναγνώστες να νιώσουν πως θα μπορούσε αυτή η γιγαντιαίων διαστάσεων καταστροφή να έχει συμβεί στη δική τους πόλη, στη δική τους ζωή.

Πλέον οι Ιάπωνες δεν ήταν γενικώς «ο εχθρός» αλλά άνθρωποι που επίσης μετρούσαν ανεπούλωτες πληγές. Ας μην ξεχνάμε ότι μετά την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ οι Ιάπωνες ήταν ο απόλυτος έξωθεν κίνδυνος για τον μέσο Αμερικανό πολίτη, ενώ ο πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούζβελτ είχε υπογράψει διάταγμα με το οποίο εξουσιοδοτούσε τον αμερικανικό στρατό να μεταφέρει τους κατοίκους ιαπωνικής καταγωγής σε στρατόπεδα συγκέντρωσης εντός αμερικανικού εδάφους (μια ιστορία που σπανίως θυμόμαστε στην Ευρώπη).

Το κείμενο του Χέρσι κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες σε προσεγμένη μετάφραση του Νίκου Αγγελόπουλου στα ελληνικά από τον εκδοτικό οίκο Σάλτο, που συνεχίζει να μας εκπλήσσει ευχάριστα με τις εξαιρετικές επιλογές του. Διαβάζεται απνευστί όχι μόνο ως χρονικό της εποχής του αλλά και ως τραγικά επίκαιρη υπενθύμιση για όσα βιώνουν σήμερα οι κάτοικοι της Γάζας και όσοι λαοί ζουν σε εμπόλεμες ζώνες.