To Στρατιωτικό-Βιομηχανικό Σύμπλεγμα μάς σκοτώνει – της Τερέσα Αριόλα & του Ντέιβιντ Βάιν
Σάββατο 11/4/2026War, what is it good for? Absolutely nothing. Ή τουλάχιστον έτσι λένε οι στίχοι του τραγουδιού.
Ωστόσο στην περίπτωση αυτής της χώρας, ο πόλεμος, αποδεικνύεται, ότι κάνει καλό σε πάρα πολλούς Αμερικανούς της ανώτερης τάξης, ειδικά στους κατασκευαστές όπλων μας. Όπως αναφέρουν σήμερα ο David Vine και η Theresa Arriola, συνήθεις συγγραφείς στο TomDispatch, το Σύμπλεγμα Στρατού-Βιομηχανίας-Κογκρέσου έχει αποδειχθεί πρώτης κλάσης χρυσή αγελάδα (αν και δεν θα ήθελα να προσβάλω έτσι τις αγελάδες). Τον εικοστό πρώτο αιώνα, τα χρήματα κυλούν αβίαστα προς το μέρος του, και όμως, κατά κάποιο τρόπο, δεν είναι ποτέ αρκετά. Μόλις πρόσφατα, ο ηγέτης της μειοψηφίας της Γερουσίας, Mitch McConnell, χαρακτήρισε τυπικά «ανεπαρκές» το αίτημα του προέδρου Μπάιντεν για 850 δισεκατομμύρια δολάρια για τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2025 και απαίτησε ακόμη περισσότερα χρήματα. Έτσι πάει το πράγμα – έτσι, στην πραγματικότητα, πάει εδώ και καιρό.
Και σε μια χώρα όπου ο προϋπολογισμός του Πενταγώνου και ο πολύ μεγαλύτερος προϋπολογισμός εθνικής ασφάλειας συνεχίζουν να αυξάνονται, το πιο παράξενο απ’ όλα, μου φαίνεται, είναι το εξής: από τότε που οι ΗΠΑ βγήκαν νικήτριες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ανεξάρτητα από το πόσα χρήματα έχουν διοχετεύσει στο ΣΒΣ ή πόσες βάσεις έχει εγκαθιδρύσει ο στρατός της σε παγκόσμιο επίπεδο, σε κανέναν σημαντικό πόλεμο –από την Κορέα στις αρχές της δεκαετίας του 1950 έως το Βιετνάμ στη δεκαετία του 1960, στους πολέμους του Αφγανιστάν και του Ιράκ τον 21ο αιώνα και τον Παγκόσμιο Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας που τους συνόδευσε– αυτή η χώρα δεν έχει ποτέ (ναι, ποτέ) αναδειχθεί πραγματικά νικήτρια.
Ναι, το έθνος του οποίου ο «αμυντικός» προϋπολογισμός ισούται με εκείνον των επόμενων εννέα χωρών μαζί, δεν μπορεί να κερδίσει έναν πόλεμο ούτε να σταματήσει να διοχετεύει χρήματα στον στρατό του και στην τεράστια βιομηχανική συστάδα που τον συνοδεύει.
Τομ
Απελευθερώνοντας τους Εαυτούς μας από το Τέρας που Συντρίβει τον Πλανήτη και τα Μέλλοντα μας
Πρέπει να μιλήσουμε για το τι κάνουν οι βόμβες στον πόλεμο. Οι βόμβες τεμαχίζουν τη σάρκα. Οι βόμβες θρυμματίζουν κόκαλα. Οι βόμβες διαμελίζουν. Οι βόμβες προκαλούν στον εγκέφαλο, στους πνεύμονες και σε άλλα όργανα τόσο βίαιη δόνηση ώστε αιμορραγούν, σπάνε και παύουν να λειτουργούν. Οι βόμβες τραυματίζουν. Οι βόμβες σκοτώνουν. Οι βόμβες καταστρέφουν.
Οι βόμβες κάνουν, επίσης, ανθρώπους να πλουτίζουν.
Όταν μια βόμβα εκρήγνυται, κάποιος κερδοφορεί. Και όταν κάποιος κερδοφορεί, οι βόμβες διεκδικούν περισσότερα αόρατα θύματα. Κάθε δολάριο που δαπανάται για μια βόμβα είναι ένα δολάριο που δεν δαπανάται για να σωθεί μια ζωή από έναν πρόωρο θάνατο, ένα δολάριο που δεν δαπανάται για την ίαση του καρκίνου, ένα δολάριο που δεν δαπανάται για την εκπαίδευση παιδιών. Τούτος είναι ο λόγος που, τόσο καιρό πριν, ο απόστρατος πεντάστρατος στρατηγός και πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ αποκάλεσε σωστά τις δαπάνες για βόμβες και για κάθε τι στρατιωτικό «κλοπή».
Ο αυτουργός της εν λόγω κλοπής είναι ίσως η πιο παραγνωρισμένη καταστροφική δύναμη στον πλανήτη. Καραδοκεί απαρατήρητος πίσω από τα πλείστα σημαντικά προβλήματα του σήμερα. Ο Αϊζενχάουερ προειδοποίησε τους Αμερικανούς γι’ αυτόν [τον αυτουργό] στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του το 1961, αποκαλώντας τον για πρώτη φορά «στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλευγμα», ή ΣΒΣ (MIC).
Καταρχάς, χάρη στην ικανότητα του ΣΒΣ να καταλαμβάνει πειρατικά τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, η συνολική ετήσια στρατιωτική δαπάνη είναι μακράν μεγαλύτερη από ό,τι οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να αντιληφθούν: περίπου 1.500.000.000.000 δολάρια (1,5 τρις). Σε αντίθεση με όσα μας ωθεί το ΣΒΣ να πιστέυουμε σπέρνοντας τρόμο, αυτό το ακατανόητα μεγάλο νούμερο είναι τερατωδώς δυσανάλογο σε σχέση με τις λίγες στρατιωτικές απειλές που αντιμετωπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ενάμισι τρισεκατομμύριο δολάρια είναι περίπου τα διπλάσια από όσα δαπανά το Κογκρέσο ετησίως για όλους τους μη στρατιωτικούς σκοπούς συνολικά.
Το να αποκαλούμε αυτή τη μαζική μεταφορά πλούτου «κλοπή» δεν είναι υπερβολή, δεδομένου πως αφαιρείται από επείγουσες ανάγκες, όπως η εξάλειψη της πείνας και της αστεγίας, η προσφορά δωρεάν εκπαίδευσης, η παροχή καθολικής υγειονομικής περίθαλψης και η δημιουργία μιας υποδομής πράσινης ενέργειας για να σωθούμε από την κλιματική αλλαγή. Σχεδόν κάθε σημαντικό πρόβλημα που αφορά ομοσπονδιακούς πόρους θα μπορούσε να βελτιωθεί ή να λυθεί με κλάσματα των χρημάτων που διεκδικεί το ΣΒΣ. Τα χρήματα υπάρχουν.
Ο κύριος όγκος των φορολογικών μας δολαρίων αρπάζεται από μια σχετικά μικρή ομάδα εταιρικών κερδοσκόπων του πολέμου με επικεφαλής τις πέντε μεγαλύτερες εταιρείες που τα κονομάνε από τη βιομηχανία του πολέμου: Lockheed Martin, Northrop Grumman, Raytheon (RTX), Boeing και General Dynamics. Καθώς αυτές οι εταιρείες κερδοφορούσαν, το ΣΒΣ έχει σπείρει ασύλληπτη καταστροφή παγκοσμίως, κρατώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες εγκλωβισμένες σε ατέρμονους πολέμους που, από το 2001, έχουν σκοτώσει περίπου 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους, τραυματίσει δεκάδες εκατομμύρια ακόμη και εκτοπίσει τουλάχιστον 38 εκατομμύρια, σύμφωνα με το Costs of War Project του Πανεπιστημίου Μπράουν.
Η κρυπτόμενη κυριαρχία του ΣΒΣ στη ζωή μας πρέπει να λήξει, πράγμα που σημαίνει ότι εμείς πρέπει να το απενεργοποιήσουμε. Αυτό ίσως ακούγεται εντελώς μη ρεαλιστικό, ακόμη και φανταστικό. Δεν είναι. Και παρεμπιπτόντως, μιλάμε για τη διάλυση του ΣΒΣ, όχι του ίδιου του στρατού. (Τα περισσότερα μέλη του στρατού είναι, στην πραγματικότητα, μεταξύ των θυμάτων του ΣΒΣ.)
Ενώ το κέρδος αποτελούσε προ καιρού κομμάτι του πολέμου, το ΣΒΣ είναι ένα σχετικά νέο, μετά-τον-δεύτερο-παγκόσμιο φαινόμενο που δημιουργήθηκε χάρη σε μια σειρά επιλογών. Όπως άλλες διαδικασίες, όπως άλλες επιλογές, μπορούν να αντιστραφούν.
Το ερώτημα, φυσικά, είναι πώς;
Η Εμφάνιση ενός Τέρατος
Προκειμένου να αντικρίσουμε τα απαραίτητα για να διαλύσουμε το ΣΒΣ, χρειάζεται πρώτα να κατανοήσουμε πώς γεννήθηκε και πώς μοιάζει σήμερα. Δεδομένου του εκπληκτικού μεγέθους και της πολυπλοκότητάς του, εμείς και μια ομάδα συνεργατών δημιουργήσαμε μια σειρά γραφικών για να βοηθήσουμε στην οπτικοποίηση του ΣΒΣ και της ζημιάς που προκαλεί — τα μοιραζόμαστε δημόσια για πρώτη φορά.
Το MIC γεννήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από, όπως εξήγησε ο Αϊζενχάουερ, τη «σύμπραξη ενός τεράστιου στρατιωτικού καθεστώτος» —του Πενταγώνου, των ενόπλων δυνάμεων, των υπηρεσιών πληροφοριών και άλλων— «και μιας μεγάλης βιομηχανίας όπλων». Αυτές οι δύο δυνάμεις, η στρατιωτική και η βιομηχανική, ενώθηκαν με το Κογκρέσο για να σχηματίσουν ένα ανίερο «Σιδηρούν Τρίγωνο» ή αυτό που ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι ο Αϊζενχάουερ αρχικά και ακριβέστερα αποκάλεσε «σύμπλεγμα στρατού-βιομηχανίας-κογκρέσου». Έως σήμερα, η εξής τριάδα παραμένει η καρδιά του ΣΒΣ, κλειδωμένη σε έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο νομιμοποιημένης διαφθοράς (που περιλαμβάνει επίσης πάρα πολλές παρανομίες).
Το βασικό σύστημα λειτουργεί ως εξής: Πρώτον, το Κογκρέσο παίρνει υπέρογκα ποσά χρημάτων από εμάς τους φορολογούμενους κάθε χρόνο και τα δίνει στο Πεντάγωνο. Δεύτερον, το Πεντάγωνο, στην ίδια γραμμή με το Κογκρέσο, μετατρέπει μεγάλα τμήματα αυτών των χρημάτων σε συμβόλαια για τους κατασκευαστές όπλων και άλλες εταιρείες μέσω συμβάσεων υπερβολικά προσοδοφόρων, χαρίζοντάς στις εταιρίες δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε κέρδη. Τρίτον, οι εν λόγω εργολάβοι χρησιμοποιούν εν συνεχεία ένα μέρος των κερδών προκειμένου να ασκήσουν πίεση στο Κογκρέσο με σκοπό ακόμη περισσότερα συμβόλαια με το Πεντάγωνο — συμβόλαια τα οποία το Κογκρέσο είναι γενικά ενθουσιωδώς πρόθυμο να προτείνει, διαιωνίζοντας έναν φαινομενικά ατελείωτο κύκλο.
Και όμως, το ΣΒΣ είναι πιο περίπλοκο και ύπουλο. Σε ένα σύστημα ουσιαστικά νομιμοποιημένης δωροδοκίας, οι εκλογικές δωρεές βοηθούν τακτικά να εκτιναχθούν οι προϋπολογισμοί του Πενταγώνου και διασφαλίζουν την απονομή ακόμη πιο επικερδών συμβολαίων, συχνά προς όφελος ενός μικρού αριθμού εργολάβων σε μια συγκεκριμένη περιφέρεια ή πολιτεία. Τέτοιοι εργολάβοι προωθούν τη θέση τους με τη βοήθεια ενός —πρακτικά— στρατού περισσότερων από 900 εδραζόμενων στην Ουάσινγκτον λομπιστών. Πολλοί εξ αυτών είναι πρώην στελέχη του Πενταγώνου, πρώην μέλη ή υπάλληλοι του Κογκρέσου, που προσλαμβάνονται δια μιας «περιστρεφόμενης πόρτας» η οποία εκμεταλλεύεται την ικανότητά τους να ασκούν πίεση σε πρώην συναδέλφους τους. Τέτοιοι εργολάβοι κάνουν επίσης δωρεές σε δεξαμενές σκέψης (think tanks) και πανεπιστημιακά κέντρα που είναι πρόθυμα να δικαιολογήσουν τις αυξημένες δαπάνες του Πενταγώνου, προγράμματα όπλων και μια υπερστρατικοποιημένη εξωτερική πολιτική. Οι διαφημίσεις είναι ένας άλλος τρόπος για να προωθηθούν προγράμματα όπλων στους εκλεγμένους αξιωματούχους.
Τέτοιοι κατασκευαστές όπλων διαχέουν, επίσης, την παραγωγή τους σε όσο το δυνατόν περισσότερες κογκρεσιακές περιφέρειες, επιτρέποντας σε γερουσιαστές και βουλευτές να διεκδικούν τα εύσημα για τις δημιουργούμενες θέσεις εργασίας. Οι θέσεις εργασίας στο ΣΒΣ, με τη σειρά τους, δημιουργούν συχνά κύκλους εξάρτησης σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος που έχουν λιγοστές έτερες επιλογές για να τα βγάλουν πέρα οικονομικά — αγοράζουν ουσιαστικά την υποστήριξη των ντόπιων.
Από την πλευρά τους, οι εργολάβοι εμπλέκονται τακτικά σε νομιμοποιημένη αισχροκέρδεια, χρεώνοντας υπερβολικά τους φορολογούμενους για κάθε είδους όπλα και εξοπλισμό. Σε άλλες περιπτώσεις, η απάτη των εργολάβων κυριολεκτικά κλέβει χρήματα των φορολογουμένων. Το Πεντάγωνο είναι η μοναδική κυβερνητική υπηρεσία η οποία δεν έχει περάσει ποτέ από έλεγχο —πράγμα που σημαίνει ότι κυριολεκτικά δεν μπορεί να παρακολουθεί που πάνε τα χρήματα και τα περιουσιακά του στοιχεία—, ωστόσο εξακολουθεί να λαμβάνει από το Κογκρέσο περισσότερα χρήματα απ’ ό,τι λαμβάνουν όλες οι άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες μαζί.
Ως σύστημα, το ΣΒΣ διασφαλίζει ότι οι δαπάνες του Πενταγώνου και η στρατιωτική πολιτική καθοδηγούνται από την κυνήγι των εργολάβων για όλο και υψηλότερα κέρδη και από τις επιθυμίες επανεκλογής των μελών του Κογκρέσου, όχι από οποιαδήποτε αξιολόγηση περί του βέλτιστου τρόπου υπεράσπισης της χώρας. Ο στρατός που προκύπτει είναι, αναμενόμενα, κακοφτιαγμένος, ειδικά δεδομένων των χρημάτων που δαπανώνται. Οι Αμερικανοί θα έπρεπε να προσεύχονται να μην χρειαστεί ποτέ να υπερασπιστεί πράγματι τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καμία άλλη βιομηχανία —ούτε καν η Φαρμακευτική (Big Pharma) ή η Πετρελαιακή (Big Oil)— δεν μπορεί να συναγωνιστεί τη δύναμη του ΣΒΣ να διαμορφώνει την εθνική πολιτική και να κυριαρχεί όσον αφορά στις ομοσπονδιακές δαπάνες. Οι στρατιωτικές δαπάνες είναι, στην πραγματικότητα, μεγαλύτερες τώρα (λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό) από ό,τι ήταν στην κορύφωση των πολέμων του Βιετνάμ, του Αφγανιστάν ή του Ιράκ, ή σε οιαδήποτε περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά την απουσία μιας απειλής που να δικαιολογεί, έστω και από απόσταση, τέτοιες δαπάνες. Πλέον, πολλοί συνειδητοποιούν ότι ο κύριος οφελούμενος περισσότερων από 22 ετών ατέρμονων πολέμων των ΗΠΑ στον παρόντα αιώνα είναι το βιομηχανικό σκέλος του ΣΒΣ, το οποίο έχει αποκομίσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια από το 2001. «Ποιος Κέρδισε στο Αφγανιστάν; Οι Ιδιωτικοί Εργολάβοι» έγραφε το παρά πολύ εύστοχο πρωτοσέλιδο της Wall Street Journal το 2021.
Ατέρμονοι Πόλεμοι, Ατέρμονος Θάνατος, Ατέρμονη Καταστροφή
Το «Αφγανιστάν» στον τίτλο θα μπορούσε να είχε αντικατασταθεί από την Κορέα, το Βιετνάμ ή το Ιράκ, μεταξύ άλλων φαινομενικά ατέρμονων πολέμων των ΗΠΑ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ότι το ΣΒΣ έχει επωφεληθεί από αυτούς [τους πολέμους] δεν είναι σύμπτωση. Έχει βοηθήσει να οδηγηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε συγκρούσεις σε χώρες που κυμαίνονται από την Κορέα, το Βιετνάμ, την Καμπότζη και το Λάος, έως το Ελ Σαλβαδόρ, τη Γουατεμάλα, τον Παναμά και τη Γρενάδα, έως το Αφγανιστάν, τη Λιβύη, τη Σομαλία και τόσες άλλες.
Οι θάνατοι και οι τραυματισμοί από τέτοιους πολέμους έχουν φτάσει τις δεκάδες εκατομμύρια. Ο εκτιμώμενος αριθμός των θανάτων από τους μετά την 11η Σεπτεμβρίου πολέμους στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, το Πακιστάν, τη Συρία και την Υεμένη είναι ανησυχητικά παρόμοιος με εκείνον από τους πολέμους στο Βιετνάμ, το Λάος και την Καμπότζη: 4,5 εκατομμύρια.
Οι αριθμοί είναι τόσο μεγάλοι ώστε μπορούν να προκαλέσουν μούδιασμα. Ο Ιρλανδός ποιητής Pádraig Ó Tuama μας βοηθά να θυμόμαστε να εστιάζουμε σε:
μία ζωή
μία ζωή
μία ζωή
μία ζωή
μία ζωή
γιατί κάθε φορά
είναι η πρώτη φορά
που αυτή η ζωή
έχει αφαιρεθεί.
Το Περιβαλλοντικό Τίμημα
Το ΣΒΣ προκαλεί συχνά ανεπανόρθωτη περιβαλλοντική βλάβη, που περιλαμβάνει τη δηλητηρίαση οικοσυστημάτων, την καταστροφική απώλεια βιοποικιλότητας και το αποτύπωμα άνθρακα του στρατού των ΗΠΑ, το οποίο είναι μεγαλύτερο από εκείνο οποιουδήποτε άλλου οργανισμού στη γη. Είτε σε πόλεμο είτε στην καθημερινή εκπαίδευση, το ΣΒΣ έχει κυριολεκτικά τροφοδοτήσει την υπερθέρμανση του πλανήτη και την κλιματική αλλαγή μέσω της καύσης καυσίμων για τη λειτουργία βάσεων, τη χρήση οχημάτων και την παραγωγή όπλων.
Το ανθρώπινο και περιβαλλοντικό κόστος του ΣΒΣ είναι αόρατο εκτός των ηπειρωτικών Ηνωμένων Πολιτειών. Σε εδάφη των ΗΠΑ και σε άλλες πολιτικά «γκρίζες ζώνες», οι επενδύσεις σε στρατιωτικές υποδομές και τεχνολογίες βασίζονται εν μέρει στην ιδιότητα του πολίτη δεύτερης κατηγορίας των ιθαγενών κοινοτήτων, που συχνά εξαρτώνται από τον στρατό για τα προς το ζην.
Ατέρμονοι Πόλεμοι στο Εσωτερικό
Καθώς το ΣΒΣ τροφοδοτούσε πολέμους στο εξωτερικό, αντίστοιχα τροφοδότησε και τη στρατιωτικοποίηση στο εσωτερικό. Γιατί, για παράδειγμα, οι εγχώριες αστυνομικές δυνάμεις έχουν γίνει τόσο στρατικοποιημένες; Τουλάχιστον μέρος της απάντησης: από το 1990, το Κογκρέσο επιτρέπει στο Πεντάγωνο να μεταφέρει τον «πλεονάζοντα» οπλισμό και εξοπλισμό του (συμπεριλαμβανομένων τανκς και μη επανδρωμένων αεροσκαφών) σε τοπικές υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Οι εν λόγω μεταφορές επιτρέπουν εύκολα στο Πεντάγωνο και τους εργολάβους του να ζητούν από το Κογκρέσο αντικαταστάσεις αγορών, τροφοδοτώντας περαιτέρω το ΣΒΣ.
Αναζητώντας νέα κέρδη από νέες αγορές, οι εργολάβοι έχουν επίσης πουλήσει όλο και περισσότερο τα στρατιωτικά τους προϊόντα απευθείας σε ομάδες SWAT και άλλες αστυνομικές δυνάμεις, συνοριακές περιπολίες και συστήματα φυλακών. Πολιτικοί και εταιρείες έχουν διοχετεύσει δισεκατομμύρια δολάρια στη στρατιωτικοποίηση των συνόρων και τη μαζική φυλάκιση, βοηθώντας αντίστοιχα στην άνοδο του επικερδούς «συνοριακού-βιομηχανικού συμπλέγματος» και «φυλακιστικού-βιομηχανικού συμπλέγματος». Η εγχώρια στρατιωτικοποίηση έχει βλάψει δυσανάλογα τις μαύρες, λατίνικες και ιθαγενικές κοινότητες.
Μια Υπαρξιακή Απειλή
Κάποιοι θα υπερασπιστούν το στρατιωτικό-βιομηχανικό συγκρότημα επιμένοντας ότι χρειαζόμαστε τις θέσεις εργασίας του· άλλοι υποστηρίζοντας ότι κρατά τους Ουκρανούς ζωντανούς και προστατεύει την υπόλοιπη Ευρώπη από τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν· άλλοι προειδοποιώντας για την Κίνα. Κάθε ένα από αυτά τα επιχειρήματα είναι ένα παράδειγμα του βαθμού στον οποίο η δύναμη του ΣΒΣ βασίζεται στη συστηματική παραγωγή φόβου, σε απειλές και σε κρίσεις που συμβάλλουν στον εμπλουτισμό των εμπόρων όπλων και άλλων εντός του ΣΒΣ, οδηγώντας σε ακόμη περισσότερες στρατιωτικές δαπάνες και πολέμους (παρά το σχεδόν αδιάσπαστο ρεκόρ καταστροφικής αποτυχίας όσον αφορά σχεδόν κάθε σύγκρουση των ΗΠΑ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο).
Το επιχείρημα ότι τα τρέχοντα επίπεδα στρατιωτικών δαπανών πρέπει να διατηρηθούν για «τις θέσεις εργασίας» θα έπρεπε να είναι γελοίο. Κανένας στρατός δεν θα έπρεπε να είναι ένα πρόγραμμα απασχόλησης. Ενώ η χώρα χρειάζεται προγράμματα εργασίας, οι στρατιωτικές δαπάνες έχουν αποδειχθεί κακός δημιουργός θέσεων εργασίας ή μοχλός οικονομικής ανάπτυξης. Η έρευνα δείχνει ότι δημιουργούν πολύ λιγότερες θέσεις εργασίας από συγκρίσιμες επενδύσεις στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση ή τις υποδομές.
Τα αμερικανικά όπλα έχουν βοηθήσει την ουκρανική αυτοάμυνα, αν και οι κατασκευαστές όπλων δεν είναι σε καμία περίπτωση αλτρουιστές. Αν πραγματικά νοιάζονταν για τους Ουκρανούς, θα είχαν παραιτηθεί από οποιαδήποτε κέρδη, αφήνοντας περισσότερα χρήματα για ανθρωπιστική βοήθεια στη χώρα. Αντίθετα, έχουν χρησιμοποιήσει αυτόν τον πόλεμο, όπως έχουν χρησιμοποιήσει τον γενοκτονικό πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα και τις αυξανόμενες εντάσεις στον Ειρηνικό, για να φουσκώσουν κυνικά τα κέρδη και τις τιμές των μετοχών τους δραματικά.
Αν παραλείψουμε την τρομολαγνεία, θα γίνει εμφανές ότι ο ρωσικός στρατός έχει αποδείξει την αδυναμία του, την ανικανότητά του να κατακτήσει αποφασιστικά έδαφος κοντά στα σύνορά του, πόσο μάλλον να εισβάλει στην Ευρώπη. Στην πραγματικότητα, τόσο ο ρωσικός όσο και ο κινεζικός στρατός δεν αποτελούν συμβατική στρατιωτική απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ετήσιος προϋπολογισμός του ρωσικού στρατού είναι το ένα δέκατο ή λιγότερο από αυτόν των ΗΠΑ. Ο κινεζικός στρατιωτικός προϋπολογισμός είναι το ένα τρίτο έως το μισό του μεγέθους του. Οι ανισότητες είναι πολύ ευρύτερες αν συνυπολογιστούν οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί των συμμάχων των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και την Ασία.
Μολαταύτα, μέλη του ΣΒΣ ενθαρρύνουν όλο και περισσότερο άμεσες αντιπαραθέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, ευνοούμενα από τον πόλεμο του Πούτιν και τις προκλήσεις της Κίνας. Στον «Ινδο-Ειρηνικό» (όπως τον αποκαλεί ο στρατός), το ΣΒΣ συνεχίζει να εισπράττει καθώς το Πεντάγωνο οικοδομεί βάσεις και δυνάμεις που περιβάλλουν την Κίνα στην Αυστραλία, το Γκουάμ, τις Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας, την Ιαπωνία, τις Νήσους Μάρσαλ, τις Νήσους Βόρειες Μαριάνες, το Παλάου, την Παπούα Νέα Γουινέα και τις Φιλιππίνες.
Τέτοια βήματα και μια παρόμοια συσσώρευση στην Ευρώπη ενθαρρύνουν μόνο την Κίνα και τη Ρωσία να ενισχύσουν τους δικούς τους στρατούς. (Φανταστείτε απλώς πώς θα αντιδρούσαν οι πολιτικοί των ΗΠΑ αν η Κίνα ή η Ρωσία κατασκεύαζαν μια μόνο στρατιωτική βάση οπουδήποτε κοντά στα σύνορα της χώρας.) Ενώ όλα αυτά γίνονται όλο και πιο κερδοφόρα για το ΣΒΣ, αυξάνουν τον κίνδυνο μιας στρατιωτικής σύγκρουσης που θα μπορούσε να κλιμακωθεί σε έναν δυνητικά καταστροφικό για το είδος πυρηνικό πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας ή της Ρωσίας, ή αμφότερων.
Ο Επείγων Χαρακτήρας της Διάλυσης
Ο επείγων χαρακτήρας της διάλυσης του στρατιωτικού-βιομηχανικού συμπλέγματος θα πρέπει να είναι σαφής. Το μέλλον του είδους και του πλανήτη εξαρτάται από αυτό.
Ο πιο προφανής τρόπος για να αποδυναμωθεί το ΣΒΣ θα ήταν να το στερήσουμε από το ζωτικό του αίμα, τα φορολογικά μας δολάρια. Λίγοι παρατήρησαν ότι, μετά την αποχώρησή του από την εξουσία, ο πρώην επικεφαλής του Πενταγώνου επί Τραμπ, ο Κρίστοφερ Μίλερ, ζήτησε τη μείωση του προϋπολογισμού του Πενταγώνου κατά το ήμισυ. Ναι, κατά το ήμισυ.
Έστω μια περικοπή 30% —όπως συνέβη ελάχιστα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου το 1991— θα απελευθέρωνε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Φανταστείτε πώς τέτοια ποσά θα μπορούσαν να οικοδομήσουν ασφαλέστερες, υγιέστερες, πιο ασφαλείς ζωές σε αυτή τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης μιας δίκαιης οικονομικής μετάβασης για τυχόν στρατιωτικούς και εργολάβους που χάνουν τις δουλειές τους. Και προσέξτε, αυτός ο στρατιωτικός προϋπολογισμός θα εξακολουθούσε να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από εκείνον της Κίνας, ή της Ρωσίας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας μαζί.
Φυσικά, ακόμη και η σκέψη της περικοπής του προϋπολογισμού του Πενταγώνου είναι δύσκολη επειδή το ΣΒΣ έχει καταλάβει και τα δύο πολιτικά κόμματα, εξασφαλίζοντας ουσιαστικά αιωνίως αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες. Αυτό μας φέρνει πίσω στο ερώτημα του πώς να διαλύσουμε το ΣΒΣ ως σύστημα.
Εν ολίγοις, εργαζόμαστε για τις απαντήσεις. Με την ποικιλόμορφη ομάδα εμπειρογνωμόνων που βοήθησε στην παραγωγή των γραφικών αυτού του άρθρου, διερευνούμε, μεταξύ άλλων ιδεών, εκστρατείες αποεπένδυσης και αγωγές· απαγόρευση της πολεμικής κερδοσκοπίας· ρύθμιση ή εθνικοποίηση των κατασκευαστών όπλων· και μετατροπή τμημάτων του στρατού σε μια άοπλη δύναμη αντιμετώπισης καταστροφών, δημόσιας υγείας και υποδομών.
Παρότι πλείστον εξ ημών θα συνεχίσουν να πιστεύουν ότι η διάλυση του ΣΒΣ είναι μη ρεαλιστική, δεδομένων των απειλών που αντιμετωπίζουμε, είναι καιρός να σκεφτούμε όσο πιο τολμηρά γίνεται για το πώς να περιορίσουμε την ισχύ του, να αντισταθούμε στην επινοημένη ιδέα ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος και να οικοδομήσουμε τον κόσμο που θέλουμε να δούμε. Όπως τα κινήματα του παρελθόντος μείωσαν τη δύναμη της Βιομηχανίας Καπνού και των μεγιστάνων των σιδηροδρόμων, όπως μερικοί τώρα αντιμετωπίζουν τη Big Pharma, τη Big Tech και το φυλακιστικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα, έτσι πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ΣΒΣ ώστε να οικοδομήσουμε έναν κόσμο εστιασμένο στο να κάνει τις ανθρώπινες ζωές πλούσιες (με κάθε έννοια) αντί ένος εστιασμένου σε βόμβες και άλλα όπλα χάρη στα οποία πλουτίζει μια επίλεκτη χούφτα, επωφελούμενη από τον θάνατο.
Τερέσα Αριόλα & Ντέιβιντ Βάιν,
2 Ιουνίου 2024
[Δημοσιεύτηκε με τίτλο “The Military-Industrial Complex Is Killing Us All” στο TomDispatch]